Các nhà khoa học đã đề xuất việc khám phá khả năng lưu trữ carbon bằng cách thả nổi khối lượng lớn cây bị đốn hạ xuống Bắc Băng Dương từ các khu rừng mọc ở lưu vực các sông Ob, Yenisei và Lena của Siberia và các sông Yukon và Mackenzie của Bắc Mỹ. Khu vực này chứa khoảng 100 gigaton carbon, được lưu trữ trong gỗ cây. Bằng cách chặt phá khoảng 1% số rừng này và thả nổi thân cây xuống đại dương, có thể giảm lượng khí thải xuống 1 gigaton, hoặc 1/10 lượng khí thải mà nhân loại thải ra trong một năm.

Việc cứu khí hậu Trái đất thông qua khai thác gỗ quy mô lớn có vẻ hoàn toàn vô lý. Tuy nhiên, theo một số nghiên cứu, điều đó lại có lý. Các nhà khoa học lần đầu tiên đề xuất điều này trong một bài báo tháng 12 năm 2024 trên tạp chí Science, đề xuất khai thác gỗ quy mô lớn và lấp đầy chúng trong các hố khổng lồ dưới lòng đất. Nghiên cứu mới, trong đó có sự tham gia của các chuyên gia Séc từ Viện Nghiên cứu Biến đổi Toàn cầu thuộc Viện Hàn lâm Khoa học CH Séc – CzechGlobe – đang nghiên cứu khái niệm này, nhưng thay vì những hố khổng lồ, họ đề xuất phương án lưu trữ carbon nổi, tức là lưu trữ carbon trong biển. Về nguyên tắc, quá trình này là tự nhiên và thực sự xảy ra: cây đổ thường bị dòng chảy của các con sông lớn cuốn trôi đến Bắc Cực. Ở đó, chúng dần dần lắng xuống đáy, nơi carbon được lưu trữ an toàn trong hàng nghìn năm.

"Tất nhiên, các quốc gia trên thế giới không nên từ bỏ việc giảm lượng khí thải phát sinh từ việc đốt nhiên liệu hóa thạch. Nhưng cùng với sự tăng trưởng kinh tế, cũng cần phải tìm kiếm các giải pháp thay thế để loại bỏ carbon khỏi khí quyển và lưu trữ nó, để chúng ta có thể tiến gần hơn đến việc ổn định khí hậu", các tác giả của bài báo, trong đó có nhà khí hậu sinh học người Séc Miroslav Trnka, cho biết.

Lượng carbon trong khí quyển quá cao

Các nhà khoa học ước tính rằng ít nhất một gigatonne carbon dioxide cần được loại bỏ khỏi khí quyển và lưu trữ hàng năm để giảm thiểu tác động của khí thải do con người tạo ra. Ngoài việc loại bỏ dần nhiên liệu hóa thạch, các nhà khoa học đã đề xuất nhiều phương pháp thay thế khác nhau. “Mặc dù nhiều phương pháp đã được trình bày như những chiến lược khả thi, nhưng nhiều phương pháp vẫn còn những rủi ro chưa được giải quyết đối với con người và môi trường”, các nhà khoa học cho biết. Ví dụ, việc xây dựng các cơ sở lưu trữ gỗ ngầm khổng lồ sẽ đòi hỏi mức tăng 25% trong sản lượng khai thác gỗ trung bình hàng năm trên toàn cầu để lưu trữ một gigatonne carbon mỗi năm.

Các nhà khoa học dựa trên đề xuất hiện tại của nó vào việc tận dụng quá trình trôi dạt tự nhiên hiện có của gỗ. Thân cây hiện đang tích tụ ở các vùng châu thổ sông lớn và dọc theo bờ biển. Các phép đo cho thấy rằng sau khi chìm xuống, đáy đại dương sâu trở thành môi trường thích hợp để gỗ không bị phân hủy, nhờ nhiệt độ thấp, không có oxy và do đó không có vi sinh vật. Các yếu tố khác, theo tác giả chính của nghiên cứu, Ulf Büntgen, ủng hộ ý tưởng của các nhà khoa học là đặc điểm của các khu rừng lá kim trong khu vực này. Chúng có rất nhiều gỗ trên mỗi đơn vị diện tích, đa dạng sinh học tương đối thấp và đồng thời chịu rủi ro cháy rừng cao.

"Không phải ngẫu nhiên mà chúng tôi đang xem xét áp dụng ý tưởng của mình cho 1% diện tích của những khu rừng này, tức 180 nghìn km vuông, bởi vì nó tương ứng với diện tích bị ảnh hưởng bởi cháy rừng hàng năm. Việc này sẽ chuyển hóa không chỉ bản thân gỗ mà còn một phần carbon được lưu trữ trong đất thành carbon dioxide. Nếu chúng ta để lại cành cây tại chỗ trong quá trình khai thác để chúng có thể trộn lẫn với đất, chúng ta sẽ giảm nguy cơ cháy rừng và đồng thời sự phân hủy của chúng sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc huy động chất dinh dưỡng cho sự phát triển mới. Đồng thời, chúng tôi đang xem xét việc khai thác sẽ diễn ra vào mùa đông, khi đường sá đóng băng và gỗ có thể được lưu trữ trực tiếp trên sông đóng băng mà không cần phải xây dựng mạng lưới đường sá," Trnka nói thêm.

Điều gì cản trở việc thực hiện kế hoạch?

Nếu khai thác gỗ trên khu vực nói trên, có thể lưu trữ một gigatonne carbon dioxide trong đại dương. Theo Trnka, quy mô của đề xuất cũng cho thấy tại sao biện pháp cơ bản để ổn định khí hậu phải là giảm phát thải từ nhiên liệu hóa thạch. "Mặc dù phương pháp được đề xuất mô phỏng những gì thiên nhiên đã làm trong hàng thiên niên kỷ, nhưng nó sẽ tiêu tốn của chúng ta rất nhiều công sức và chúng ta phải chặt hạ và vận chuyển gỗ hàng năm từ một khu vực rộng hơn gấp đôi diện tích Séc. Và toàn bộ cách tiếp cận này có một số cạm bẫy, bao gồm cả cạm bẫy địa chính trị, bởi vì trong số ba quốc gia chủ chốt, hiện chỉ có một quốc gia chấp nhận sự xem xét như vậy, đó là Canada. Hai quốc gia còn lại là Nga và Mỹ, có cách tiếp cận khác nhau đối với biến đổi khí hậu. Đồng thời, việc thực hiện kế hoạch này sẽ chỉ ảnh hưởng đến một phần mười lượng khí thải mà con người thải vào khí quyển mỗi năm." "Đồng thời, bài báo cho thấy có những quy trình khả thi để giải quyết việc giảm phát thải trong các hoạt động mà cho đến nay vẫn khó giải quyết, ví dụ như trong vận tải hàng không," Trnka kết luận.

QT (tổng hợp)