Thị trường sách Séc là một trong những thị trường năng suất nhất ở châu Âu, nhưng cũng đang trải qua một sự chuyển đổi đáng kể, ngày càng ảnh hưởng đến các nhà sách, khâu phân phối và chính ngành xuất bản sách. Đây là nhận định trong Báo cáo về Thị trường Sách Séc 2024/2025, do Hiệp hội các Nhà sách và Nhà xuất bản Séc công bố.

Năm ngoái, dựa trên số bản sao lưu trữ bắt buộc được nộp cho Thư viện Quốc gia, có 13 888 cuốn sách được xuất bản trong nước. Tính theo đầu người, con số này vào khoảng 1 270 đầu sách trên một triệu dân. Để so sánh, ở Đức có khoảng 950 cuốn sách trên một triệu dân, và ở Ba Lan khoảng 790 cuốn.

Mặc dù tổng số tiền người dân chi tiêu cho sách đã tăng lên trong năm ngoái, nhưng điều này không có nghĩa là số lượng sách bán ra cũng tăng lên, theo báo cáo. Thị trường chủ yếu bị ảnh hưởng bởi thuế DPH bằng 0 đối với sách, giá cả cao hơn và sự phát triển nhanh chóng của các định dạng kỹ thuật số. “Năm 2024 là năm đầu tiên sách được miễn thuế DPH. Và chỉ nhờ điều đó thôi, chúng ta không cần phải đánh giá kết quả của thị trường sách một cách bi quan”, chủ tịch hiệp hội, ông Martin Vopěnka, cho biết trong báo cáo. “Nếu không có biện pháp này, thị trường sách Séc gần như đã sụp đổ.”

Bộ Tài chính tuyên bố rằng họ không có ý định thay đổi thuế suất đối với sách in vào thời điểm này. Họ muốn tập trung vào việc thu đúng các loại thuế hiện hành.

Báo cáo cũng lưu ý đến số lượng lớn các nhà xuất bản đang hoạt động, hầu hết chỉ xuất bản một số lượng nhỏ đầu sách mỗi năm. Một phần đáng kể sản lượng tập trung ở một vài nhà xuất bản lớn hơn, chẳng hạn như Albatros Media, Euromedia Group hoặc Grada Publishing.

Một trong những thay đổi đáng kể nhất trong những năm gần đây là sự tăng trưởng nhanh chóng của sách nói và sách điện tử, hiện chiếm gần 10% tổng doanh thu của thị trường sách. Các định dạng kỹ thuật số đang phát triển nhanh hơn toàn bộ thị trường và đang dần thay đổi thói quen đọc sách. Tại Đức và các nước phương Tây khác, thị phần của sách điện tử từ lâu đã cao hơn, và Séc đang dần tiến gần đến xu hướng này, mặc dù sách in vẫn chiếm ưu thế.

Hơn nữa, sách không chỉ cạnh tranh với nhau mà còn cạnh tranh với phim ảnh, phim truyền hình, podcast và mạng xã hội.

Phân phối bị đe dọa bởi độc quyền

Báo cáo cũng dành sự chú ý đáng kể cho khâu phân phối, vốn đã trải qua những thay đổi cơ bản trong những năm gần đây. Thị trường tiếp tục tập trung, như được thể hiện qua các sự kiện cụ thể trong những tháng gần đây. Hoạt động của nhà phân phối lớn Pemic đã chấm dứt, một phần trong đó đã được tập đoàn Euromedia nói trên tiếp quản. Tuy nhiên, cơ quan Chống độc quyền đã khẳng định rằng phân phối bán buôn phải được tách biệt để ngăn chặn sự thống trị thị trường quá mức của một bên.

Đồng thời, Euromedia đang củng cố mạng lưới các nhà sách và cơ sở hậu cần của mình và đang cố gắng liên kết việc xuất bản, phân phối và bán sách dưới một tập đoàn. Theo báo cáo, điều này đang làm thay đổi vị thế đàm phán của các nhà xuất bản và nhà sách nhỏ hơn.

Tình hình căng thẳng trong khâu phân phối cũng được củng cố bởi các vấn đề của công ty Kosmas, công ty đã phải vật lộn với một cuộc tấn công mạng nghiêm trọng trong năm nay. Điều này đã tạm thời làm tê liệt hoạt động hậu cần và làm chậm trễ việc giao sách, cho thấy hệ thống mà thị trường sách phụ thuộc vào dễ bị tổn thương như thế nào.

Ngoài ra còn có áp lực về tốc độ bán hàng nhanh. Nếu một cuốn sách không bán được trong vòng hai hoặc ba tháng đầu tiên, nó sẽ biến mất khỏi kệ sách và thường nhanh chóng được trả lại cho nhà xuất bản. Vòng đời của các đầu sách do đó bị rút ngắn hơn nữa.

Áp lực quá lớn từ các ấn phẩm mới và cuộc chiến giành sự chú ý

“Thị trường sách Séc cực kỳ năng suất và các con số đã chứng minh điều này một cách rõ ràng. Vấn đề là tính bền vững”, ông Jiří Žambera, chủ sở hữu của Nhà xuất bản George và Nhà xuất bản Swan, cho biết. “Chúng tôi tin rằng độc giả sẽ đánh giá cao hơn việc lựa chọn các đầu sách một cách chu đáo và sự nhấn mạnh vào nội dung trong bối cảnh nguồn cung sách hiện nay quá tải”, ông nói thêm.

Các nhà xuất bản khác nhắc lại rằng sản lượng cao là hệ quả tự nhiên của một thị trường mở. “Miễn là các đầu sách tìm được người mua, thì không có lý do gì để chúng không thành công. Chúng tôi dự đoán rằng một số cuốn sách sẽ bị lỗ”, ông Ivan Pilip từ nhà xuất bản Bourdon cho biết.

Báo cáo cũng thu hút sự chú ý đến sự tăng trưởng nhanh chóng của doanh số bán sách cũ, hiện đã lên tới hàng trăm triệu korun mỗi năm. Theo giám đốc tiếp thị Žaneta Kratochvílová, Knihobot, đơn vị nổi bật nhất trong lĩnh vực sách cũ, đã tăng trưởng 200% trong hai năm qua.

“Mọi người đánh giá cao việc mua bán sách đã đọc rất dễ dàng và chúng tôi sẽ giúp họ thực hiện một số công việc,” bà Kratochvílová nhận xét.

Các nhà bán lẻ khác và một số nhà xuất bản cũng có nền tảng riêng dành cho sách đã đọc. Ví dụ, Elibro, đơn vị điều hành cửa hàng sách cũ trực tuyến Restorio và trong đó Albatros Media có cổ phần, đã mua lại thị trường trực tuyến Trh knih trong năm nay.

QT (tổng hợp)