Bao bì thực phẩm, quần áo chống thấm nước hoặc thuốc xịt chống thấm. Tất cả các sản phẩm này sẽ sớm bị cấm các hóa chất được gọi là "hóa chất vĩnh cửu". Lệnh cấm sẽ có hiệu lực vào năm tới và đưa ra lịch trình khi nào các sản phẩm đầu tiên chứa các hóa chất này sẽ biến mất khỏi thị trường. Lý do của lệnh cấm là những nguy cơ đối với sức khỏe mà nhóm hóa chất này gây ra.

Các hóa chất vĩnh cửu được gọi là PFAS có một số chức năng hữu ích - chúng ngăn thức ăn dính vào chảo, dầu mỡ hoặc nước thấm vào bao bì hoặc quần áo. Chúng đã được sử dụng trong khoảng năm mươi năm vì lý do này. Mọi người thường gặp các hóa chất này trong bao bì thực phẩm. Đó có thể là hộp đựng pizza, bỏng ngô, khoai tây chiên hoặc bánh mì kẹp thịt, nói cách khác, bất cứ thứ gì mà người ta muốn dầu mỡ hoặc nước không bị rò rỉ ra ngoài.

“Nó cũng có thể là giấy nướng bánh, cốc nướng bánh muffin, nhưng cũng có thể là nhiều chất tẩm khác nhau chẳng hạn,” Darina Dvořáková từ Viện Phân tích Thực phẩm và Dinh dưỡng thuộc Viện Công nghệ Hóa học ở Praha VŠCHT mô tả.

Đây là phạm vi sản phẩm sẽ bị ảnh hưởng bởi lệnh cấm vào năm tới, mùa thu năm 2026. Thậm chí sớm hơn, vào tháng Tư, các hóa chất vĩnh cửu sẽ ngừng được sử dụng trong hỗn hợp chữa cháy. Và năm tới, chúng cũng sẽ biến mất khỏi quần áo hoặc giày dép. Theo dTest, điều này sẽ ảnh hưởng đến áo khoác ngoài trời chống thấm nước và “những vấn đề tương tự. Điều thú vị là chất này cũng sẽ bị hạn chế đối với các loại thuốc xịt tẩm cho hàng dệt may.

Một số nơi đã bắt đầu loại bỏ dần các hóa chất này. Trong số những người đầu tiên loại bỏ chúng là các vận động viên trượt tuyết chuyên nghiệp. Các hóa chất vĩnh cửu có trong sáp trượt tuyết. “Chúng ta cần nâng cao nhận thức này trong cộng đồng những người trượt tuyết băng đồng nghiệp dư để họ ngừng sử dụng các loại sáp chứa flo, vì chúng cực kỳ nguy hiểm,” ông Tomáš Cajthaml, giám đốc Viện Môi trường thuộc Khoa Khoa học, Đại học UK, cho biết.

Cơ thể con người không có khả năng phân giải các hóa chất

Lịch trình cho nhóm “thực phẩm” đã được thiết lập, trong khi đó đối với quần áo và giày dép thì vẫn đang được điều chỉnh. Ví dụ, đang có một cuộc chiến vận động hành lang gay gắt đối với chảo chống dính, mà trong quá trình sản xuất chúng sử dụng các hóa chất này. Tuy nhiên, ngay cả khi cấm sử dụng PFAS trong các sản phẩm này cũng không có nghĩa là các hóa chất vĩnh cửu sẽ biến mất hoàn toàn.

Chúng cũng được tìm thấy trong nước, động vật hoặc thực vật. Các hóa chất vĩnh cửu xâm nhập vào tự nhiên, ví dụ, từ các nhà máy công nghiệp, khi giặt quần áo hoặc từ bọt chữa cháy. Nhưng thường cũng từ chất thải.

Tiếp xúc với các hóa chất này gây ra rủi ro cho sức khỏe. Ví dụ, chúng ảnh hưởng đến hệ miễn dịch. Theo các nghiên cứu, những người có nồng độ PFAS cao trong cơ thể có hệ miễn dịch suy yếu – họ có thể dễ mắc các bệnh truyền nhiễm hơn và hiệu quả của việc tiêm chủng cũng kém hơn. Điều này đặc biệt đúng đối với trẻ em.

Các hóa chất này được lưu trữ trong máu, nơi chúng liên kết với protein albumin. Do đó, chúng di chuyển khắp cơ thể và có thể đến các cơ quan khác nhau. “Chúng luôn có trong máu, vì vậy nồng độ của chúng tăng lên theo tuổi tác. Nồng độ trong dân số không giống nhau. Nó vẫn cao hơn ở nam giới so với nữ giới hoặc ở những người thường xuyên hiến máu”, nhà độc chất học Barbora Rudzanová từ Đại học Masaryk giải thích.

Việc cơ thể con người không thể phân giải các chất này là một rủi ro lớn. Khi chúng tích tụ dần trong cơ thể, khả năng mắc các vấn đề cũng tăng lên. Ví dụ, tăng mức cholesterol, các bệnh về gan, ruột hoặc thận, và nhiều loại ung thư khác nhau. Tuy nhiên, cũng có những nghiên cứu liên kết các chất này với các bệnh khác như rối loạn chức năng của một số hormone, chẳng hạn như tuyến giáp. Theo các chuyên gia, các hóa chất này cũng có thể là một trong những nguyên nhân gây vô sinh ở nam giới.

MP (tổng hợp)