Những ý tưởng táo bạo đến mức vượt qua cả giới hạn giấc mơ của con người. Đây chính là nền tảng của cuộc thi Giải thưởng Hóa học Giấc mơ, một dự án hợp tác giữa Viện Hóa học Hữu cơ và Hóa sinh thuộc Viện Hàn lâm Khoa học CH Séc và Viện Hóa học Vật lý thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Ba Lan (IChF PAS). Thành công của cuộc thi không được đánh giá bằng số lượng bài báo trên các tạp chí khoa học danh tiếng; một hội đồng chuyên gia quốc tế đánh giá các ứng viên chủ yếu dựa trên tính độc đáo của dự án khoa học. Năm nay, đại diện của Séc lần đầu tiên giành chiến thắng - Vít Svoboda đến từ Viện Hóa học Vật lý thuộc Viện Công nghệ Hóa học tại Praha VŠCHT.

Vít Svoboda là người Séc đầu tiên lọt vào vòng chung kết năm người, và sau đó là người chiến thắng. Ông đã gây ấn tượng với ban giám khảo bằng ý tưởng mang tính cách mạng của mình: ông muốn sử dụng các phân tử chiral (hoặc không đối xứng gương) để tạo ra máy tính lượng tử siêu nhanh. Thay vì điện và silicon, họ sẽ sử dụng ánh sáng, vật lý lượng tử, và các phân tử "thuận tay trái" và "thuận tay phải".

Dự án đi kèm với một phương pháp tính toán hoàn toàn mới, sử dụng hình dạng của phân tử, spin electron, ánh sáng và quang học siêu nhanh. Bản thân tác giả lưu ý: "Tôi đã điều chỉnh một phần dự án cho Giải thưởng Hóa học Giấc mơ, nhưng nó dựa trên những ý tưởng mà tôi đã ấp ủ từ lâu. Đề cử này đã thúc đẩy tôi xây dựng, mở rộng và chuyển đổi những khái niệm này thành một đề xuất toàn diện và đầy tham vọng. Việc chuẩn bị cho cuộc thi đã giúp tôi làm rõ hướng đi mà tôi muốn theo đuổi một cách có hệ thống hơn trong tương lai."

Trẻ và tài năng

Cuộc thi khoa học dành cho các nhà khoa học trẻ chưa nhận bằng tiến sĩ trong hơn bảy năm. Mục đích là hỗ trợ các tài năng trẻ không từ bỏ ước mơ của mình trong lĩnh vực nghiên cứu hóa học và các lĩnh vực liên quan. Ban giám khảo không mong muốn những công việc nhàm chán, mà là những giải pháp mới mẻ cho các vấn đề có tác động toàn cầu - lợi ích mà một khám phá như vậy mang lại cho toàn thể cộng đồng nhân loại là điều thiết yếu.

Hầu hết các giải thưởng khoa học được trao cho những gì người đoạt giải đã làm. Trong trường hợp này, những kế hoạch và ước mơ được trân trọng. Những người chiến thắng là những nhà khoa học trình bày những dự án táo bạo nhưng thực tế nhất. Không có lòng dũng cảm, khoa học thú vị sẽ không thể được thực hiện.

Jan Konvalinka, Giám đốc Viện Hóa học và Hóa sinh

Các thí sinh được đề cử bởi các đồng nghiệp uy tín và giàu kinh nghiệm từ các viện khoa học đẳng cấp thế giới. Nếu các nhà nghiên cứu trẻ chấp nhận đề cử và chuẩn bị bài dự thi, họ sẽ được một ủy ban khoa học quốc tế đánh giá.

Ông Pavel Jungwirth, Trưởng ban tổ chức chi nhánh Séc của cuộc thi, đến từ Viện Hóa học và Hóa sinh, người đã tham gia dự án ngay từ khi bắt đầu hợp tác với Viện Hàn lâm Khoa học Ba Lan, cho biết: “Thành công trong cuộc thi đồng nghĩa với việc trình bày một đề xuất cho một dự án hóa học khiến bạn phải nghĩ rằng: Ồ, đó là một giấc mơ, và đồng thời tin rằng nó có thể thành công trong thực tế. Trước đây, những người chiến thắng được tuyển chọn từ các trường đại học tốt nhất trên thế giới, chẳng hạn như Oxford, Cambridge hoặc Harvard. Năm nay, lần đầu tiên trong lịch sử cuộc thi, một nhà khoa học Séc đến từ một trường đại học ở đó đã giành chiến thắng, điều mà tôi coi là một dấu hiệu tốt cho thấy khoa học của chúng ta đang vươn tới đẳng cấp thế giới.”

Giải thưởng chính của Giải thưởng Hóa học Giấc mơ là một bức tượng thủy tinh nguyên bản và giải thưởng trị giá mười nghìn euro. Cuộc thi Giải thưởng Hóa học Giấc mơ được Giáo sư Robert Hołyst từ IChF PAS sáng lập cách đây mười năm. Năm 2017, Viện Hóa học và Hóa sinh đã gia nhập tổ chức này và kể từ đó, cuộc thi đã được tổ chức hàng năm, luân phiên tại Praha và Warsaw.

QT (tổng hợp)