Theo Zdena Škrob từ Viện Vi sinh vật học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học, các sản phẩm dệt may, từ thảm đến rèm cửa cho đến quần áo chức năng, có thể là nguồn phát thải các chất độc hại đáng kể trong các hộ gia đình. Một số chất có trong quần áo hoặc đồ dệt gia dụng có thể dần dần được giải phóng và gây ô nhiễm không khí, nước hoặc thực phẩm, một nhà khoa học cho biết tại lễ ra mắt chương trình nghiên cứu Chiến lược AV21 có tên Epicenters of Civilization - Nhà thông minh, Công nghệ và Xã hội.

Các chất độc hại phổ biến nhất trong hàng dệt may bao gồm formaldehyde, được sử dụng để làm áo sơ mi chống nhăn, hoặc thuốc nhuộm azo, chất ổn định màu hoặc bisphenol và phthalate từ bản in nhựa. Những chất này có liên quan đến nguy cơ dị ứng, rối loạn nội tiết tố và một số loại ung thư.

Một nhóm chất gây ô nhiễm đáng kể là các chất perfluorinated và polyfluorinated (PFAS), được sử dụng trong hàng dệt may vì chúng có khả năng chống nước, dầu và vết bẩn. Chúng đảm bảo tuổi thọ dài hơn cho quần áo trong những điều kiện khắc nghiệt, chẳng hạn như chơi thể thao hoặc sử dụng ngoài trời, và có khả năng chống tia UV, sương giá và hao mòn cơ học. "Các nhà sản xuất và chúng ta, những người sử dụng, thích những loại hóa chất này chính vì những đặc tính mà chúng mang lại", Škrob cho biết.

PFAS và các hóa chất khác được giải phóng từ hàng dệt may trong quá trình mặc, mài mòn, làm sạch hoặc giặt, trong quá trình đó chúng đi vào nước thải và sau đó xâm nhập vào chuỗi thức ăn. Người ta không chỉ tìm thấy chúng trong cá mà còn trong nước uống và sữa mẹ.

"PFAS xuất hiện trong hàng dệt may dưới hai dạng cơ bản, là các phân tử polyme lớn, được các nhà sản xuất coi là ít rủi ro hơn, và các hợp chất phân tử thấp nhỏ hơn, độc hại và gan lì. Tuy nhiên, chúng được hình thành do sự phân hủy của các polyme lớn hơn", Škrob mô tả.

Châu Âu phản đối PFAS

Luật pháp châu Âu hiện đang hướng tới lệnh cấm dần PFAS trong hàng dệt may vào năm 2030. Có thể cấp miễn trừ trong năm năm trong trường hợp không có giải pháp thay thế phù hợp. Nhà khoa học đưa ra ví dụ về quần áo bảo hộ cho lính cứu hỏa hoặc công nhân làm việc trong điều kiện khắc nghiệt.

"Trên thị trường hiện đã có những giải pháp thay thế như sáp, parafin, silicon và nhựa melamin. Nhưng mỗi giải pháp đều có những điểm đánh đổi nhất định", bà cho biết. Theo chuyên gia, sáp và parafin có giá thành rẻ, dễ kiếm và thân thiện với môi trường, nhưng hiệu quả của chúng không kéo dài. Silicone thường bền hơn, nhưng một số loại có thể gây hại cho môi trường. Ngược lại, nhựa melamine có độ bền cao nhưng có thể độc hại và làm vải cứng hơn.

Theo chuyên gia, chìa khóa để cải thiện tình hình là tăng cường tính minh bạch giữa các nhà sản xuất và nâng cao nhận thức cho người tiêu dùng. Bà nói thêm: "Bằng cách chọn quần áo ít độc hại hơn hoặc bảo dưỡng kỹ lưỡng, tác động của hóa chất có thể được giảm bớt ít nhất một phần".

QT (tổng hợp)