Tư vấn
   Gia đình  
   Công sở  
   Văn hóa Xã hội  
   EET và Hỏi Đáp  
   Mẫu đơn  
   Địa chỉ công sở  
   Trương mục tra cứu  
Các tiện ích
  Từ Điển Séc-Việt
  Từ Điển Slovakia-Việt
  Từ Điển Balan-Việt
  Từ Điển Hungary-Việt
  SMS miễn phí tại Séc
  Lịch âm
  Tra tầu xe tại Praha
  Học tiếng Séc 1
  Học tiếng Séc 2
  Tra vé máy bay
  Tra công về Hamburg
  Tra tầu hỏa
  TV Việt nam online
  TV Séc online
  Tử vi Tướng số
  Chứng khoán

Sự kiện
Đồng hồ thiên văn Praha hoạt động lại vào thứ 6
Chuẩn bị giảm nhẹ EET đối với các doanh nghiệp nhỏ
Tịch thu bằng lái một năm nếu chạy quá tốc độ
Bồi thường cho những chuyến bay bị chậm, hoãn hoặc hủy chuyến?
Năm mới: Thay đổi tiền cho cha mẹ nuôi con và tăng cả tiền trợ cấp cho trẻ
Tòa hiến pháp hủy một phần luật EET
Văn hóa Xã hội
Gia-rô-xláp Ha-sếch, bậc thầy trào phúng (21/11/2014)

Chỉ sống trên dương thế 40 năm, 15 năm trong số đó dành cho sáng tác, nhưng hiếm có nhà văn nào có nhiều trải nghiệm đời sống và số lượng tác phẩm đồ sộ, kèm theo là chất lượng tác phẩm vẫn còn có thể làm độc giả ngày nay say mê như nhà văn trào phúng Séc Gia-rô-xláp Ha-sếch (Jaroslav Hašek, 1883-1923).

G. Ha-sếch sinh ngày 30-4-1883, tại Pra-ha, trong một gia đình không có ai theo con đường nghệ thuật. Gia đình G. Ha-sếch luôn lâm vào cảnh nghèo túng, đến mức có lúc ông phải tạm nghỉ học. Tốt nghiệp trung cấp thương mại năm 1902 nhưng G. Ha-sếch lại chọn con đường làm báo và viết văn. Với cá tính ưa xê dịch, thích giao du, G. Ha-sếch không mấy khi ở nhà mà thường đi đến các phố xá, nhiều khi đi du hý nước ngoài. Thậm chí, trong 5 năm (1915-1920), ông đã gia nhập quân đội đế quốc Áo-Hung tham gia chiến đấu ở châu Âu trong Đệ nhất Thế chiến.

Cuộc sống nhiều biến động như vậy nhưng G. Ha-sếch vẫn để lại hơn 1000 truyện ngắn và tản văn, đặc biệt là bộ tiểu thuyết 900 trang mới chỉ viết dang dở đến tập 3 Quãng đời phiêu bạt của anh lính Xvây. Năm 1921, khi xuất hiện tập 1 bộ tiểu thuyết, dư luận lúc đó đánh giá là cột mốc của “một cuộc cách mạng trong văn học”. Nhà văn, nhà phê bình văn học G. Phu-xích cho rằng: “Anh lính Xvây là kiểu nhân vật hài hước điển hình được sáng tạo để chống lại chiến tranh phân chia thị trường của các nước đế quốc”. Đến nay, Quãng đời phiêu bạt của anh lính Xvây vẫn được xem là một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất của văn học Séc khi được dịch ra hơn 60 thứ tiếng.

Trừ bộ tiểu thuyết về anh lính Xvây được sáng tác trong những năm cuối đời, còn lại trước đó, G. Ha-sếch chủ yếu viết truyện ngắn bởi sáng tác thể loại này tốn ít thời gian, có thể viết bất cứ ở đâu, rất phù hợp để đăng báo. Giai thoại về G. Ha-sếch cho biết, ông là người có khiếu hài hước, nói chuyện thông minh và dí dỏm. Đồng thời, ông lại có trí nhớ rất tốt, không cần ghi chép những chuyện thường ngày. Hai yếu tố này phải chăng đã dẫn ông đến con đường chuyên sâu sáng tác truyện ngắn trào phúng?

Kể từ thời Phục Hưng (bắt đầu từ thế kỷ XIV), khi ảnh hưởng của Giáo hội Công giáo lên toàn châu Âu không còn nặng nề, yếu tố trào phúng xuất hiện và dần trở nên quen thuộc. Đến cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, thời đại mà G. Ha-sếch sống, bất cứ điều gì cũng có thể giễu cợt, không còn điều gì cấm kỵ nữa nên G. Ha-sếch thỏa sức sáng tác. Vì vậy, người đọc nhận thấy đề tài trong các truyện hài hước của G. Ha-sếch rất đa dạng: Chuyện đời sống xã hội, chuyện sinh hoạt đời thường, chuyện yêu đương, chuyện trẻ em và cả chuyện loài vật.

Điểm chung các truyện ngắn của G. Ha-sếch là đậm chất hiện thực; tính hiện thực đậm đến nỗi có cảm giác như ông không sáng tạo gì, bê nguyên xi một câu chuyện khôi hài mới xảy ra ngoài đường phố Pra-ha rồi kể cho độc giả. Tuy nhiên, để sáng tạo ra những truyện ngắn khôi hài hay mà dễ đọc, dễ hiểu là cả một nghệ thuật tự sự công phu. G. Ha-sếch luôn làm chủ được ngòi bút, ông biết mở đầu hấp dẫn ra sao, sử dụng chi tiết gây cười ấn tượng và quan trọng là biết tiết chế để dừng lại đúng lúc khi đã đạt đến hiệu quả nghệ thuật như mong muốn. Các truyện ngắn của G. Ha-sếch đi theo lối cổ điển khi trình bày sự kiện, mang lại một ý nghĩa điển hình, thông qua việc tạo dựng kịch tính rồi bất ngờ “mở nút thắt” như trong diễn biến một vở kịch. Vì thế, đọc truyện ngắn của G. Ha-sếch luôn cảm thấy thú vị!

Có thể tạm chia ra ba tính chất trào phúng chính trong truyện ngắn của G. Ha-sếch: Loại thứ nhất dừng ở mức khôi hài như truyện ngắn Lòng tận tụy của ông Xtê-phan Blích - người thu tiền cầu Pra-ha. Nhân vật trong truyện là ông lão Xtê-phan Blích, do tinh thần công vụ quá cao, đôi khi cứng nhắc vì thu mấy xu tiền phí của người qua cầu mà chết đuối. Nhà văn không có ý giễu cợt nhân vật mà chỉ cường điệu, phóng đại để người đọc thấy nhân vật hành động quá kỳ quặc. Tiếp theo là truyện dạng mỉa mai, giễu cợt, điển hình là truyện ngắn Câu chuyện đời. Câu chuyện về nhà tư bản Uy-li-am ngăn cản cô con gái Lô-ty lấy một anh chàng mà ông cho là ngốc nghếch, chẳng làm được trò trống gì trong tương lai. Rút cuộc, anh chàng mà ông cho là ngốc lại ma mãnh, xui khiến cô gái cuỗm hết tiền bạc của ông Uy-li-am và bỏ trốn theo anh ta. Cuối cùng thuộc loại truyện châm biếm, tố cáo và lên án như truyện Cái phất của nhà nông. Truyện kể về ông nông dân nuôi lợn tên là Xút-đao nhờ may mắn mà có danh vọng, có chân trong Nghị viện, được dân chúng kính nể.

Sau G. Ha-sếch, người ta còn gặp phong cách viết truyện ngắn hài hước tương tự ở nhà văn Thổ Nhĩ Kỳ nổi tiếng A-dít Nê-xin (1915-1995). Có thể với những người đọc chuộng lạ, chuộng mới ngày nay không còn đánh giá cao phong cách truyện ngắn trào phúng của G. Ha-sếch, nhưng không ai có thể phủ nhận giá trị của tính trào phúng giúp con người thức tỉnh, nhận ra cái dở, cười vào cái chưa tốt để vươn lên hoàn thiện bản thân. Vì thế, người Séc luôn xem G. Ha-sếch là nhà văn lớn của dân tộc. Trên bình diện thế giới, năm 1983, kỷ niệm 100 năm Ngày sinh của G. Ha-sếch, UNESCO đã ghi nhận tên tuổi và sự nghiệp của ông thuộc hàng danh nhân văn hóa thế giới.

TRẦN HOÀNG HOÀNG (QĐND)

Tin mới:
Người Séc giầu nhất vẫn là ông Kellner(04/10/2018)
Dân Séc giầu thứ 26 trên thế giới(26/09/2018)
Người Séc là một trong những người phân biệt chủng tộc nhiều nhất ở châu Âu(20/07/2018)
Thăm dò bầu cử: ANO tăng chút ít, ČSSD mất điểm(13/07/2018)
Tại Séc có hơn 28 nghìn triệu phú đô la (10/07/2018)
Sau gần nửa thế kỷ, xe điện bánh hơi lại chạy ở Praha(10/06/2018)
Séc có tới 10 nghìn người trẻ tuổi vô gia cư (05/06/2018)
Lea Šteflíčková - Cô gái Séc đẹp nhất tới từ Ústí nad Labem(03/06/2018)
Trình diễn nhạc nước khổng lồ mừng 100 năm Séc-Slovakia(03/06/2018)
Năm nay, cảnh sát đã bắt giữ hơn 100 người di cư ở Séc(31/05/2018)
Các tin khác:
Gần 3/4 dân số Séc ủng hộ luật cấm hút thuốc trong nhà hàng(29/05/2018)
Tỉ lệ thất nghiệp tiếp tục hạ xuống mức thấp nhất trong lịch sử(10/05/2018)
Forbes: Thủ tướng Babiš là người Slovakia giầu nhất(03/05/2018)
1/5 dân số Séc đã là người về hưu, nhiều nhất là ở Hradec Králové và Písek(01/05/2018)
Năm ngoái ở Séc có 145 người được cấp quy chế tị nạn(19/04/2018)
Khám phá cầu Charles, Prague: Nhiều bí mật huyền thoại được hé lộ(01/04/2018)
Những người châu Âu trẻ tuổi không quan tâm tới tôn giáo(30/03/2018)
Người nước ngoài tới Séc chủ yếu vì việc làm(25/03/2018)
Dân số Séc đã là 10,61 triệu người(21/03/2018)
Người nước ngoài mua 1/3 số căn hộ ở Séc(20/03/2018)
ČEZ chấm dứt tài trợ cho liên hoan phim Karlovy Vary(17/03/2018)
"Tháp Eiffel" của Czech (26/02/2018)
Số người xin tị nạn tại Séc trong năm ngoái giảm(24/02/2018)
Séc: Năm ngoái có hơn 20 triệu du khách ở Séc (08/02/2018)
Số người từ 100 tuổi trở lên giảm(01/02/2018)
Tuổi xe trung bình ở Séc là 14,5 năm(25/01/2018)
Đồng hồ thiên văn cổ được tháo đi phục hồi trong 6 tháng(05/01/2018)
Dân Séc ăn nhiều thịt hơn trước(03/12/2017)
Số người Slovakia ở Séc tiếp tục tăng(18/11/2017)
Nhà văn Margaret Atwood được tôn vinh với giải Kafka 2017(18/10/2017)
Số lao động nước ngoài tại Séc nhiều hơn 100 nghìn người so với trước thời kỳ khủng hoảng (10/10/2017)
Dân số Séc trong nửa đầu năm nay là 10,59 triệu người(13/09/2017)
Hoa cúc xanh: Kiệt tác truyện ngắn của Karel Capek(11/05/2017)
Tiểu thuyết “Hồ nước” của nữ nhà văn Bianka Bellová – Làn nước tươi mới của văn học Séc(10/04/2017)
Người nước ngoài ở Praha(04/12/2016)
Múa rối Séc và Slovakia trở thành di sản văn hoá phi vật thể của nhân loại (02/12/2016)
Người nước ngoài không lấy việc của người Séc(10/11/2016)
Hàng ngàn người nước ngoài tới tỉnh Plzeň lao động và học tập(04/11/2016)
Tiếp tục gia tăng đám cưới với người nước ngoài (08/10/2016)
Người nước ngoài ở Séc đã tăng thêm hàng trăm ngàn người(06/06/2016)
Dân số tỉnh Liberec tăng là do người Ba Lan, Mông Cổ, Việt Nam và Slovakia(23/05/2016)
Năm ngoái có hơn 8000 người nước ngoài sống ở Vysočina(03/05/2016)
Tại Séc tỉ lệ nam giới trên phụ nữ là 100/104(24/04/2016)
Dân Séc có cảm tình ít nhất với người Rôm và Ả Rập(23/04/2016)
Người Việt đông thứ 3 trong số người nước ngoài ở Pardubice(10/04/2016)
Sau 7 năm, dân số tỉnh Karlovy Vary giảm 10 575 người(10/04/2016)
Năm 2060 sẽ có tới 2 triệu người nước ngoài sống ở Séc?(09/04/2016)
Nước Séc đang già đi, tuổi trung bình đã tăng khoảng 6 năm(31/03/2016)
Dân số Séc đã là 10,55 triệu người trong năm ngoái(21/03/2016)
Số người vô gia cư tăng gấp đôi ở Séc so với ước tính(11/03/2016)
Số người nước ngoài ở Benešov tăng chậm(01/03/2016)
Sau khủng hoảng, số lượng người nước ngoài ở Séc lại tăng, chủ yếu là những người tới từ EU(16/02/2016)
Phát hiện kho báu thế kỷ ở Pardubice(13/01/2016)
Huyện Trutnov lớn nhất trong tỉnh nhưng có số làng ít nhất(10/01/2016)
1/5 sinh viên nước ngoài học ở khoa y của trường UK ở Plzeň(02/11/2015)
Tham quan con phố rộng chưa tới 50 cm tại Praha, Séc(22/10/2015)
Người Séc ngày càng ít quan tâm tới các cửa hàng nhỏ(21/10/2015)
86 ngàn người hưu trí Séc nhận tiền hưu ở nước ngoài(04/10/2015)
Cộng hòa Czech không chỉ đẹp...(03/10/2015)
166 ngàn người nước ngoài sống ở Praha(30/09/2015)

            Tiêu điểm
Hàng loạt thay đổi có hiệu lực đối với người lái xe từ tháng 10
Tiền đặt cọc bảo hiểm xã hội tối thiểu sẽ tăng thêm hàng tháng 199 korun
Ông Hamáček muốn hủy cư trú người nước ngoài bị kết án nhanh hơn.
Việt kiều về nước và nỗi lo quà cáp
Những ngày cuối cùng của anh Ivo
Nhân ngày giỗ đầu của tác giả tự truyện ngôn ngữ „Cuộc đời với nhiều ngôn ngữ“
 
© 2005-2018 Tran Hung Quan
® Ghi rõ nguồn "secviet.cz" khi các bạn lấy tin từ trang web này